पीवाईपी स्क्यान (PYP Scan / 99mTc-Pyrophosphate Scan for Cardiac Amyloidosis)

छोटकरीमा: PYP स्क्यान (99mTc-Pyrophosphate Scan) एक न्युक्लियर इमेजिङ परीक्षण हो, जसले ATTR प्रकारको कार्डियाक एमाइलोइडोसिस (ATTR-CM) पत्ता लगाउन मद्दत गर्छ। यसको नतिजा एक्लै हेरेर पुग्दैन — AL प्रकारको एमाइलोइडोसिस होइन भनी पहिले नै रगतमा मोनोक्लोनल प्रोटिन जाँच गरेर पक्का गर्नुपर्छ।

तपाईंलाई यो परीक्षण किन गर्न भनिएको हुन सक्छ?

तपाईंलाई यो परीक्षण गर्न भनिएको हुन सक्छ यदि:

  • मुटुको भित्ताहरू असामान्य रूपमा बाक्ला देखिएका छन्
  • हार्ट फेलियर छ तर कारण स्पष्ट छैन
  • कार्पल टनेलको इतिहास छ
  • अन्य इमेजिङले एमाइलोइडोसिसको संकेत दिएको छ

चिकित्सकले यस परीक्षणबाट कुन प्रश्नको उत्तर खोजिरहेका छन्?
"तपाईंको मुटुमा ATTR कार्डियाक एमाइलोइडोसिसको संकेत छ कि छैन?"

कार्डियाक एमाइलोइडोसिसका लागि पीवाईपी स्क्यानको प्रतिनिधि चित्र

यो परीक्षण कहिले उपयोगी हुन्छ?

मुटुको भित्ता अस्पष्ट रूपमा बाक्लो देखिएको, इजेक्सन फ्र्याक्सन सामान्य हुँदाहुँदै पनि हार्ट फेलियरका लक्षण देखिएको (HFpEF), मुटुको विद्युतीय बाटोमा असामान्यता, वा carpal tunnel syndrome/स्नायु समस्याको पुरानो इतिहास सहित cardiac amyloidosis को शंका भएका बिरामीमा PYP स्क्यान विचार गरिन्छ। यी संकेतले cardiac amyloidosis को सम्भावना बढाउँछन्, किनभने amyloid प्रोटिन मुटुको मांसपेशीमा जम्दा भित्ता बाक्लो देखिन्छ, र प्रायः यो प्रोटिन शरीरका अन्य भाग (जस्तै कलाईको स्नायु) मा पनि पहिले नै जम्न सुरु भइसकेको हुन्छ।

अत्यन्त महत्त्वपूर्ण — पहिले AL amyloidosis हटाउनैपर्छ: PYP स्क्यानलाई ATTR-CM (transthyretin amyloidosis) को निदानका लागि प्रयोग गर्नुअघि, रगत र पिसाबमा monoclonal protein जाँच (serum free light chains र immunofixation) गर्नु अनिवार्य हुन्छ। यदि monoclonal protein भेटियो भने, PYP स्क्यान positive आए पनि यसले मात्रले ATTR-CM पुष्टि गर्दैन — किनभने त्यस्तो अवस्थामा AL amyloidosis (फरक प्रकार, फरक उपचार चाहिने) पनि सँगसँगै हुन सक्छ, र यसको लागि tissue biopsy र hematology विशेषज्ञको मूल्याङ्कन आवश्यक पर्छ। यो चरण नछुटाउनु किनभने ATTR र AL को उपचार पूर्ण फरक हुन्छ।

स्क्यानको नतिजा कसरी व्याख्या गरिन्छ?

Planar imaging सँगै SPECT वा SPECT/CT प्रयोग गरेर, tracer वास्तवमै मुटुको मांसपेशीमा जम्मा भएको हो कि रगत वा हड्डीको छाया मात्र हो भनेर छुट्याइन्छ। नतिजालाई सामान्यतया ० देखि ३ सम्मको स्तरमा वर्गीकरण गरिन्छ — ० र १ ले उल्लेख्य ATTR-CM नभएको सुझाव दिन्छ, जबकि २ र ३ ले (उपयुक्त क्लिनिकल सन्दर्भ र नकारात्मक monoclonal protein जाँचसँगै) ATTR-CM को बलियो संकेत दिन्छ। यसरी सही सन्दर्भमा व्याख्या गर्दा, धेरै अवस्थामा tissue biopsy नगरी नै निदान पुष्टि गर्न सकिन्छ — यो यस परीक्षणको ठूलो फाइदा हो।

यो परीक्षणले के गर्दैन?

PYP स्क्यानले AL प्रकारको एमाइलोइडोसिस होइन भनी पुष्टि गर्दैन — त्यसैले यसको नतिजा सकारात्मक (Positive) आयो भन्दैमा एक्लै हेरेर टुंगो लगाउनु हुँदैन, माथि उल्लेख गरिएझैं मोनोक्लोनल प्रोटिन जाँचसँगै मात्र व्याख्या गर्नुपर्छ। नतिजा अस्पष्ट (Equivocal) आएमा, रगतमा मोनोक्लोनल गामोप्याथी भेटिएमा, लक्षण असामान्य देखिएमा, वा विभिन्न जाँचका नतिजा एकआपसमा नमिलेमा थप परीक्षण वा बायोप्सी आवश्यक पर्न सक्छ।

स्रोत तथा थप जानकारी