दालभात र मुटुको स्वास्थ्य (Dal Bhat and Heart Health)

छोटकरीमा: परम्परागत दालभात (भात, दाल, तरकारी, अचार) आफैंमा राम्रो सन्तुलित खाना हुन सक्छ — दालमा प्रोटिन र फाइबर, तरकारीमा भिटामिन र फाइबर प्रशस्त हुन्छन्। तर आजको सहरी जीवनशैलीमा प्रायः भातको मात्रा धेरै, तरकारी थोरै र नुन/तेल बढी हुने प्रवृत्ति देखिन्छ — यसैमा सानो सन्तुलन मिलाउँदा दालभातलाई अझ हृदय-मैत्री बनाउन सकिन्छ।

दालभातमा के राम्रो छ?

दाल

वनस्पति प्रोटिन र घुलनशील फाइबरको राम्रो स्रोत — घुलनशील फाइबरले LDL कोलेस्ट्रोल घटाउन मद्दत गर्न सक्छ।

तरकारी

पोटासियम, फाइबर र एन्टिअक्सिडेन्ट प्रशस्त हुन्छन्, जुन रक्तचाप नियन्त्रणमा सहयोगी हुन्छन्।

अचार (थोरै मात्रामा)

स्वाद र पाचनमा सहयोगी हुन सक्छ, तर नुन धेरै हुने भएकाले मात्रामा ध्यान दिनुपर्छ। थप पढ्नुहोस् →

कहाँ सन्तुलन मिलाउने?

  • भातको मात्रा: थालको आधाभन्दा बढी भातले भरिने भए, बिस्तारै मात्रा घटाई त्यो ठाउँ तरकारीले भर्ने प्रयास गर्नुहोस्।
  • तरकारीको विविधता र मात्रा: हरेक छाकमा कम्तीमा एक-दुई प्रकारका तरकारी समावेश गर्ने लक्ष्य राख्नुहोस्।
  • दालमा नुन/घिउ: दाल पकाउँदा हालिने नुन र छोक्नमा प्रयोग हुने घिउको मात्रा ध्यान दिनुहोस्।
  • तरकारी पकाउने तरिका: धेरै तेलमा भुट्नुभन्दा हल्का पकाउने वा उमाल्ने तरिकाले पोषण जोगिन्छ र बोसो पनि घट्छ।

थाल कसरी सजाउने?

एउटा उपयोगी दृष्टिकोण: थालको आधा भाग तरकारी/सलादले, एक चौथाइ भाग दाल/प्रोटिनले, र बाँकी एक चौथाइ भाग मात्र भातले भर्ने प्रयास गर्नुहोस्। यसले स्वाभाविक रूपमा क्यालोरी घनत्व घटाई पोषण बढाउँछ, र परम्परागत स्वाद पनि उस्तै राख्छ।

प्रायः सोधिने प्रश्नहरू

भात पूर्ण रूपमा छोड्नुपर्छ?

पर्दैन — मात्रा र सन्तुलन नै मुख्य कुरा हो। सम्पूर्ण अन्न (Brown Rice) विकल्पका रूपमा विचार गर्न सकिन्छ, तर सेतो भात नै खाने भए पनि मात्रा र साथमा खाने तरकारीको अनुपातले फरक पार्छ।

दाल कति खाँदा राम्रो?

दैनिक कम्तीमा एक कचौरा दाल वा अन्य दाल/गेडागुडी समावेश गर्नु राम्रो मानिन्छ — यसले प्रोटिन र फाइबर दुवै दिन्छ।

घिउ छोकेको दाल खान हुन्छ?

थोरै मात्रामा (जस्तै आधा चम्चा) समस्या नहुन सक्छ, तर दैनिक धेरै मात्रामा घिउ प्रयोग गर्नु उच्च कोलेस्ट्रोल भएकाहरूका लागि उपयुक्त नहुन सक्छ। घिउ र तेलबारे थप पढ्नुहोस् →

स्रोत तथा थप जानकारी