स्वस्थ खानपान (Healthy Eating for Your Heart)
हृदय-मैत्री खानाका आधारभूत सिद्धान्त
तरकारी र फलफूल बढाउने
प्रशस्त तरकारी र फलफूलले फाइबर, पोटासियम र एन्टिअक्सिडेन्ट दिन्छन्, जुन रक्तचाप र कोलेस्ट्रोल नियन्त्रणमा सहयोगी हुन्छन्।
सम्पूर्ण अन्न छान्ने
सेतो चामल/पिठोको सट्टा सम्पूर्ण अन्न (Whole Grain) मा बिस्तारै सर्दा फाइबर बढ्छ र रक्त शर्करा स्थिर रहन मद्दत गर्छ।
दाल/गेडागुडी र माछा
वनस्पति प्रोटिन र माछामा पाइने ओमेगा-३ फ्याटी एसिडले हृदय स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ।
असन्तृप्त बोसो प्राथमिकतामा
घिउ/मक्खनको सट्टा सर्स्यूँ, सूर्यमुखी वा अलिभ आयल जस्ता तेल प्रयोग गर्नुहोस्। थप पढ्नुहोस् →
घटाउनुपर्ने कुरा
- नुन: प्रशोधित खाना, अचार र बाहिरको खानामा लुकेको नुनमा ध्यान दिनुहोस्। थप पढ्नुहोस् →
- थपिएको चिनी: चिया, मिठाई, चिसो पेय पदार्थ र बेकरी उत्पादनमा हुने अतिरिक्त चिनी घटाउनुहोस्।
- सन्तृप्त र ट्रान्स बोसो: धेरै तेलमा तारेको र पटक-पटक पुनः प्रयोग गरिएको तेलबाट बनेको खाना घटाउनुहोस्।
- अत्यधिक प्रशोधित खाना: चाउचाउ, चिप्स र प्याकेटका खाजामा नुन, चिनी र अस्वस्थ बोसो तीनवटै धेरै हुन सक्छन्।
नेपाली खानपानमा व्यावहारिक सुरुवात
ठूलो परिवर्तन एकैचोटि गर्नुभन्दा सानो-सानो परिवर्तनबाट सुरु गर्नुहोस् — जस्तै भातको मात्रा बिस्तारै घटाई तरकारी बढाउने, दाल पकाउँदा नुन कम हाल्ने, वा हप्तामा एक-दुई दिन मासुको सट्टा दाल/गेडागुडी मुख्य प्रोटिनको स्रोत बनाउने। दालभातबारे थप पढ्नुहोस् →
प्रायः सोधिने प्रश्नहरू
कुनै एउटा "सुपरफुड" ले साँच्चै मुटु जोगाउँछ?
कुनै एउटा मात्र खानाले चमत्कार गर्दैन — समग्र खानपान ढाँचा नै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण हुन्छ। व्यक्तिगत खानामा भन्दा समग्र बानीमा ध्यान दिनु उपयोगी हुन्छ।
मासु पूर्ण त्याग्नुपर्छ?
पर्दैन — रातो र प्रशोधित मासु सीमित गर्नु र माछा/कुखुराको मासु जस्ता तुलनात्मक कम बोसोयुक्त विकल्प बढाउनु उपयोगी हुन्छ।
परिवर्तन कहाँबाट सुरु गर्ने?
एकैचोटि सबै परिवर्तन गर्नुभन्दा एक-दुई सानो, दिगो परिवर्तन (जस्तै नुन घटाउने वा तरकारी बढाउने) बाट सुरु गरी बिस्तारै थप्दै जानु बढी सफल हुने तरिका हो।