हृदयाघात (हृदयाघात (Heart Attack) / Acute Myocardial Infarction)
हृदयाघातको diagnosis कसरी पुष्टि हुन्छ?
Chest pain मात्रले heart attack पुष्टि हुँदैन। Acute MI भन्न सामान्यतया cardiac troponin मा acute rise/fall सहित myocardial injury र acute myocardial ischemia को प्रमाण चाहिन्छ—जस्तै ischemic symptoms, नयाँ ischemic ECG changes, pathological Q waves, imaging मा नयाँ loss of viable myocardium/regional wall-motion abnormality, वा coronary thrombus को प्रमाण।
व्यवहारमा मुख्य presentation: STEMI र NSTEMI
| प्रकार | के हुन्छ? | सामान्य उपचारको दिशा |
|---|---|---|
| STEMI | Acute coronary occlusion सँग characteristic ST-segment elevation वा STEMI-equivalent ECG pattern हुन सक्छ। | आपतकालीन अवस्था reperfusion: timely उपलब्ध भए primary PCI preferred हुन्छ। PCI समयमै सम्भव नभएको selected eligible patient मा fibrinolytic therapy विचार गर्न सकिन्छ, त्यसपछि transfer/angiography strategy। Antiplatelet, anticoagulant र अन्य guideline-directed treatment clinical situation अनुसार दिइन्छ। |
| NSTEMI | Persistent STEMI pattern नदेखिए पनि acute troponin rise/fall र myocardial ischemia को evidence हुन्छ। | Antiplatelet/antithrombotic treatment, intensive lipid lowering, symptom treatment र risk stratification। Very-high/high-risk features अनुसार urgent वा early invasive coronary angiography/PCI गरिन्छ। Fibrinolysis NSTEMI को routine treatment होइन। |
Universal Definition अनुसार MI का Types 1–5
Type 1 MI — Plaque rupture/erosion र thrombus
Atherosclerotic plaque rupture वा erosion पछि thrombus बनेर हुने spontaneous MI। STEMI वा NSTEMI दुवै Type 1 MI हुन सक्छन्। ACS presentation र anatomy अनुसार PCI, antiplatelet therapy, anticoagulation, lipid lowering र secondary prevention प्रयोग हुन्छ।
टाइप २ हृदयाघात—अक्सिजनको आपूर्ति र आवश्यकताबीच असन्तुलन (Type 2 MI)
Acute coronary atherothrombosis बिना myocardial oxygen supply र demand बीच गम्भीर imbalance हुँदा हुने MI। Severe anemia, hypoxemia, shock/hypotension, severe hypertension वा sustained tachyarrhythmia जस्ता trigger हुन सक्छन्। मुख्य उपचार underlying trigger सुधार्नु हो; Type 1 MI को antithrombotic/PCI pathway सबै Type 2 MI मा स्वतः लागू हुँदैन।
Types 3, 4 र 5 के हुन्?
Type 3: MI suggest गर्ने clinical presentation सहित cardiac death, तर troponin उपलब्ध/बढ्नुअघि मृत्यु।
Type 4a: PCI सँग सम्बन्धित MI, specific biomarker र ischemic criteria सहित।
Type 4b: stent thrombosis सँग सम्बन्धित MI।
Type 4c: restenosis सँग सम्बन्धित MI।
Type 5: CABG सँग सम्बन्धित MI, specific diagnostic criteria सहित।
हृदयाघातमा प्रयोग हुने प्रमुख उपचार
Reperfusion/revascularization: STEMI मा primary PCI द्वारा culprit artery छिटो खोल्नु मुख्य उपचार हो। Selected circumstances मा fibrinolysis वा CABG आवश्यक हुन सक्छ।
Antiplatelet treatment: Aspirin र P2Y12 inhibitor जस्ता medicines ACS/PCI मा महत्त्वपूर्ण हुन्छन्; agent र duration ischemic तथा bleeding risk अनुसार तय हुन्छ।
Anticoagulation: Acute ACS/PCI strategy अनुसार heparin वा अन्य anticoagulant प्रयोग हुन सक्छ।
Lipid lowering: High-intensity statin सामान्यतः सुरु वा जारी गरिन्छ। LDL-C पर्याप्त नघटे additional lipid-lowering therapy overall risk अनुसार थप्न सकिन्छ।
Secondary prevention: उपयुक्त बिरामीमा beta blocker, ACE inhibitor/ARB वा अन्य guideline-directed medicines; smoking cessation, BP/diabetes control, cardiac rehabilitation, physical activity र nutrition long-term care का भाग हुन्।
कस्ता लक्षण हुन सक्छन्?
Chest pressure, squeezing, heaviness वा discomfort, हात/काँध/घाँटी/जबडा/ढाडतर्फ discomfort, shortness of breath, sweating, nausea, weakness वा अचानक अस्वस्थ महसुस हुन सक्छ। केही व्यक्तिमा chest pain प्रमुख नहुन सक्छ।
(US Board-Certified Cardiologist)
